• Directeur Jorrit Heinen in de fabriek.

    Arjan Glas
  • Een paar dagen per week schildert Jaap Heinen in zijn eigen atelier in de fabriek aan de Nijverheidsweg in Putten.

    Arjan Glas

Heinen's hobby blijft groeien: Delfts blauw in Putten

Delfts blauw aardewerk is wereldwijd bekend. Minder bekend is dat het aardewerk al jarenlang wordt gemaakt in Putten bij Heinen Delfts Blauw. Wat begon als een hobby van Jaap Heinen is inmiddels uitgegroeid tot een internationaal bedrijf. Jorrit Heinen, medeoprichter van Heinen Delfts Blauw, vertelt over het ontstaan en de ontwikkeling van het familiebedrijf.

Arjan Glas

Het was midden jaren zeventig dat mijn vader met een nieuwe hobby begon' vertelt Jorrit Heinen. 'Mijn tante vroeg hem om een witte vaas te beschilderen. Mijn vader, afkomstig uit Bunschoten-Spakenburg, is nogal creatief en kan mooi schilderen. Hij had eerder al de krablappen van de klederdracht van zijn zussen beschilderd.' De beschilderde vaas voor zijn zus was een groot succes. Al snel volgde vele soortgelijke verzoeken van familieleden. 'Zo ging zijn schilderkunst een eigen leven leiden en was een nieuwe hobby geboren. Na verloop van tijd besloten mijn ouders om een hele collectie te maken en die tijdens de Spakenburgse dagen te verkopen. De marktkraam raakte heel snel leeg en mijn vader had opdrachten tot aan de kerstperiode. Een jaar later investeerde hij in een kleine oven en ging hij zijn techniek professionaliseren. Hij had toen nog een heel kleurrijke stijl, geïnspireerd op de Japans-Chinese Imaristijl. Blauw, rood en goud, zeer bont.'

Met zijn ouders verhuisde Jorrit naar het centrum van Putten. Daar startte Jaap Heinen een winkel in beschilderd aardewerk. Het eenmansbedrijf deed goede zaken en verkocht decoratieve vazen, serviezen en kaststellen aan liefhebbers uit Spakenburgers, Rouveen en Staphorst. Midden jaren tachtig starten vader en zoon Heinen als tweemansbedrijf een winkel aan de Prinsengracht in Amsterdam. ,,Daar startte ons Delfts aardewerk avontuur. Zeven jaar lang reden we zes dagen in de week van Putten naar Amsterdam. Daar zaten we samen voor het raam te schilderen, in de etalage als het ware. Op de bovenverdieping hadden we een kleine gieterij. Vanaf dag één was de verkoop van Delfts aardewerk een succes.'' Vierentwintig jaar oud is Jorrit als hij het bedrijf gaat leiden en boven de winkel in Amsterdam gaat wonen. ,,In 1997 openden we een nieuwe winkel in het Spiegelkwartier, vlakbij het Rijksmuseum. Dat was een toplocatie. Veel cultuurminnende mensen wilden graag een stukje handbeschilderd Nederlands aardewerk aanschaffen. Amerikanen en Japanners vonden het geweldig.'

[Delfts Blauw aardewerk wordt cultureel erfgoed genoemd en is een typisch Nederlands product. Wat is Delfts Blauw precies?

,,De VOC importeerde veel Chinees porselein. Begin zeventiende eeuw stokte de aanvoer vanwege de Portugese oorlog. De behoefte naar Chinees porselein bleef echter. Pottenbakkers in Delft gingen toen Chinees porselein namaken. Met Hollandse klei werd geglazuurd aardewerk gemaakt, gedecoreerd met Chinese motieven. Het was geen porselein, maar had wel een uitstraling. Het Delfts blauw werd een statussymbool. Europese koningshuizen wilden deze producten graag hebben. In de hoogtijdagen waren er wel dertig ateliers in Delft gevestigd. Nu bestaat er nog één Delftse fabriek: Royal Delft. Delfts blauw is een soortnaam, geen merknaam. Het zou mooi zijn als er een keurmerk voor komt.''

Heinen Delfts Blauw heeft inmiddels tien winkels, fabrieken in Putten en China en is wereldwijd leverancier van Delfts aardewerk. ,,We hebben zes winkels in Amsterdam, drie winkels op de Markt in Delft en één op Curaçuo in Willemstad. Alle winkels verkopen handbeschilderd Delfts aardewerk en souvenirs. In de fabriek in Putten maken we handbeschilderd Delfts Blauw aardewerk, in de fabriek in China worden de souvenirs gemaakt."

[Hoe verloopt het productieproces van Delfts aardewerk in de fabriek in Putten?

,,In de werkplaats maken we de producten voor onze handschildercollectie. Het is een eeuwenoud proces: gipsen mallen worden volgegoten met vloeibare klei. De klei stolt tegen de gipsen wand. Na een dag drogen wordt de mal geopend en wordt de vorm afgewerkt. De oneffenheden en gietnaadjes worden weggewerkt. Dan wordt er een dun angobelaagje over het product gespoten om het schilderwerk en de kleur mooi uit te laten komen. Het aardewerk wordt daarna gebakken op 1150 graden en is daarna beschilderbaar. Met kobaltoxide worden de motieven geschilderd. Na een glazuurbad gaat het aardewerk in de oven, dan verkleurt het kobaltoxide van zwart naar blauw. Het is een behoorlijk arbeidsintensief proces.''

[Wat zijn de ambities van Heinen Delfts Blauw voor de komende jaren?

,,Wij willen het bekendste Delfts aardewerk-bedrijf worden dat bestaat. Dat is de ambitie. We zijn bezig om een productiefaciliteit in Delft op te zetten. Dit wordt onze derde fabriek. Deze faciliteit wordt publiekstoegankelijk zodat we het originele procedé op de meest authentieke manier kunnen laten zien. We willen een belevenis creëren waarin we alles vertellen over de geschiedenis; het VOC-verhaal, de relatie met China. We willen dit verhaal doorgeven aan toekomstige generaties.''