• cover Putters en Puttenaren

    redactie Putters en Puttenaren
  • De redactie van het boek 'Putters en Puttenaren'.

    Leo van Wijk
  • Chris Doorman.

  • Trijntje Timmer.

    Brand Overeem
  • Landgoedeigenaar Van Doorninck (zittend). Staand (v.l.n.r.) Aart van Boeschoten (koetsier) Aart Jansen en Gijs van Beek.

    Fam. Van Doorninck

Markante Putters en Puttenaren geportretteerd

'Putters en Puttenaren' verschijnt op vrijdag 8 april. Het is een boek met 43 portretten van bekende dorpsgenoten uit de Puttense geschiedenis.

Maranke Pater

Het was Bert Paasman die het plan opvatte om portretten te maken van markante Puttense figuren uit het verleden. Paasman: ,,Samen met Evert de Graaf zat ik over het idee te brainstormen en zo kwamen we op het idee om de levensverhalen op schrift te stellen. Wat ik zo jammer vind, is dat zoveel personen zo snel vergeten worden. Deze mensen hebben allemaal - of het nu schrijvers, dominees of landheren waren - iets betekend voor Putten  en toch zijn velen van hen na al door de gemeenschap vergeten. We hebben toen de oud-archivaris Johannes van Hell, de bekende historicus Beatrice de Graaf en de Neerlandicus Margreet van Wijk gevraagd om met ons de redactie te vormen." 

De redactie was het al snel eens over de selectiecriteria om in het boek opgenomen te worden. De Graaf: ,,De geportretteerde moest een Putter of een Puttenaar zijn. Een Putter is iemand uit een familie, die al generaties lang in Putten woont, een Puttenaar is een nieuwkomer of een passant. Een tweede criterium was dat de persoon in kwestie iets voor het dorp betekend moet hebben. Paasman: ,,Het hoefden helemaal geen hooggeplaatste personen in de samenleving te zijn. We hebben er wel enkele burgemeester en baronnen tussen zitten. Maar het belangrijkste is dat ze iets karaktertistieks gedaan hebben." Het boek geeft een inkijkje in hoe het Puttense leven er vroeger uitgezien moet hebben, waardoor het boek een kleine microgeschiedenis is geworden van het dorp. Margreet van Wijk: ,,Je krijgt inzicht in de verhoudingen van  het verre of nabije verleden."  Veel verhalen zijn gebaseerd op 'Oral History', mondelinge overlevering. Andere gegevens werden opgedoken uit archieven van de Burgerlijke Stand en het Centraal Bureau voor Genealogie. Op deze manier konden de mijlpalen en jaartallen in de beschreven levens bevestigd worden.

KONING VAN PUTTEN Een enkeling heeft een straatnaam gekregen in het dorp, zoals Bartus van Dam, die de 'koning van Putten' werd genoemd. Van Hell: ,,Anderen noemden hem ook wel de 'god van Putten' omdat hij prominent aanwezig was op het gebied van het maatschappelijke en kerkelijke leven. Hij is wethouder geweest, directeur van de Spaar&Bewaarbank, was 40 jaar lid van de Kerkenraad en voorzitter van het schoolbestuur. En dat voor iemand die alleen een opleiding aan de lagere school had genoten."  Hetboek verhaalt van Puttense avonturiers, boeren, boswachters, bouwvakkers, burgemeesters, dichters, dominees, koetsiers, kunstenaars, landjonkers, musici, oorlogsslachtoffers, politici, schoolmeesters, verzetsstrijders en winkeliers. Paasman: ,,De Puttenaar Chris Doorman was beheerder van de Peppelhoeve, maar ook goed in het maken van poppenkasten en poppen. Hij is jarenlang in Afrika geweest voor Novib. Hier maakte hij poppenvoorstellingen voor analfabeten met als onderwerp hygiëne en gezinsplanning. Vervolgens leidde hij Afrikanen op die de voorstellingen overnamen. Op deze manier heeft hij veel mensen kunnen helpen."

VROUWEN Eenderde van de geportretteerden is vrouw. Van Wijk: ,,Het was moeilijk om ons boek voor dehelft uit vrouwen te laten bestaan, die een duidelijk zichtbare rol hebben gespeeld in de Puttense samenleving. Vaak  speelden ze een belangrijke rol op de achtergrond." Trijntje Timmer is een voorbeeld van de vele vrouwen die niet uit het boek weg te denken zijn. Zij was de laatste vrouw die in klederdracht rond liep in Putten. Ze is één van de oudste vrouwen van Putten geworden met haar 103-jarige leeftijd. De Graaf: ,,Ze heeft veel betekend voor de kerk en de vrouwenverenigingen, maar waar ze echt bekend mee is geworden is met haar rol in het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog. De boerderij 'De Veldhoef', waar zij samen met haar man woonde, was het boegbeeld van het verzet. Het was een verzamelplek voor onderduikers en er werden wapendroppingen gedaan. Al met al moet het een moeilijke tijd voor haar zijn geweest." Het kortste verhaal uit het boek is dat van Hestera Schoondermark, een Puttense dame die honderd jaar geleden leefde. Van Hell: ,,Hestera maakte zelf briefkaarten met foto's van Putten. Ze was brievengaardster en uitgeefster. Ze runde het postkantoor dat op de Poststraat stond. In die tijd was het vrij zeldzaam dat een vrouw een dergelijke functie had." Samen met haar echtgenoot gaf ze de Puttense Courant uit, de allereerste krant in het dorp. Van Hell: ,,Het was heel bijzonder als je een brief ontving. Hestera had drie brievenlopers in dienst, die drie keer per dag de post rond brachten. Het gebeurde regelmatig dat ze helemaal naar 't Oever of Gerven moesten lopen. Dan waren ze  wel een hele ochtend onderweg." 

Er schreven in totaal 15 auteurs aan het boek. Van Wijk: ,,Journalist Tijs van den Brink heeft zes hoofdstukken op zich genomen. Hij heeft ook een portret gemaakt van dominee Van Slooten die onlangs overleden is." Dankzij prachtige foto's van fotograaf Brand Overeem kreeg een aantal  geportretteerden een gezicht. Paasman: Brand heeft als fotojournalist gewerkt voor het Veluws Dagblad. Wij mochten veel foto's uit zijn archief gebruiken en we hebben diverse prachtige portretten van hem gekregen. Hier zijn we hem zeer dankbaar voor. Daarnaast hebben we ook vele familiefoto's in het boek kunnen  opnemen. Zo is er onder andere een foto van Piet van Westing, die een poster van zijn partij 'De Vooruitgang' op een boom bij zijn huis spijkert. Dat soort beeldmateriaal is onbetaalbaar." Het boek laat ook zien dat de wereldgeschiedenis niet aan Putten voorbij gaat. Paasman: ,,Zo is er een foto van boswachter Kieft die Hongaarse vluchtelingen rond leidt in het Putter Bos. Die vluchtelingen kwamen naar Putten toe na de Hongaarse opstand." 

Elk hoofdstuk heeft een literatuurlijst waardoor de lezer ook in staat wordt gesteld om zelf verder te gaan met onderzoek. De redactie verwacht nog niet uitgeschreven te zijn.  Van Wijk: ,,We hebben nog enkele tientallen namen op een lijstje staan voor een volgend deel."  

De presentatie van het boek 'Putters en Puttenaren' vindt op vrijdag 8 april plaats in kerkelijk centrum de Aker. Iedereen is welkom om de presentatie vanaf 20.00 uur (inloop vanaf 19.30 uur) bij te wonen. De burgemeester zal het eerste exemplaar in ontvangst nemen. Putters en Puttenaren is een uitgave van de in Amersfoort gevestigde stichting Regionaal. Spitwerk. Het boek is vanaf 9 april voor 19,50 euro in de boekhandel te koop.